Starania uwieńczone sukcesem: Biblioteka Narodowa odnalazła pierwodruk baśni o krasnoludkach i sierotce Marysi

Baśnie przybliżają świat najmłodszym czytelnikom (Comfreak / Pixabay)

Baśnie przybliżają świat najmłodszym czytelnikom (Comfreak / Pixabay)

„Czy to bajka, czy nie bajka, myślcie sobie, jak tam chcecie. A ja przecież wam powiadam: Krasnoludki są na świecie!”. Kto z nas nie pamięta tych słów z dzieciństwa? Król Błystek, Koszałek-Opałek i wiecznie głodny Podziomek, bohaterowie baśni Marii Konopnickiej z 1895 roku, towarzyszyli wielu pokoleniom. Specjaliści z Biblioteki Narodowej przez lata myśleli, że do naszych czasów nie zachował się ani jeden oryginalny, 122-letni egzemplarz książki „Historya o krasnoludkach i o sierotce Marysi”. Jednak udało się taki odnaleźć i od niedawna można podziwiać go w zdigitalizowanej wersji w cyfrowej Bibliotece Narodowej POLONA.

Pierwszy ślad

Na konferencji naukowej prof. Janusz Dunin, literaturoznawca i bibliolog, usłyszał od rosyjskiej polonistki, że w bibliotece Akademii Nauk w Petersburgu jest sporo polskich książek, także dla dzieci.

Dr Olga Gusiewa została poproszona przez profesora o przeszukanie zbiorów. Odnalazła w nich pierwsze wydanie „Historyi o krasnoludkach i o sierotce Marysi”, opublikowane w rosyjskim zaborze przez Michała Arcta. Trafiło tam na przełomie XIX i XX w., kiedy to rosyjska biblioteka obowiązkowo musiała otrzymać egzemplarz każdej wydanej książki, tak jak dziś Biblioteka Narodowa.

 Drugie wydanie książki Marii Konopnickiej „O krasnoludkach i sierotce Marysi” z 1904 r. (https://polona.pl/item/534454/4/ / domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=51921148)

Drugie wydanie książki Marii Konopnickiej „O krasnoludkach i sierotce Marysi” z 1904 r. (https://polona.pl/item/534454/4/ / domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=51921148)

Bibliotekarze na tropie

W ten sposób dowiedziano się o istnieniu pierwodruku baśni. Kolejnym krokiem było namierzenie egzemplarza wystawionego na sprzedaż. Zajęła się tym Hanna Wiejacz, kierownik Zakładu Gromadzenia i Uzupełniania Zbiorów, która razem z zespołem śledzi serwisy aukcyjne, poszukując unikatowych publikacji. Początkowo natrafiła na niekompletny egzemplarz pierwszego wydania książki, ale ostatecznie udało się wypatrzyć inny, kompletny i mało zniszczony. Co więcej, Hannie Wiejacz udało się przekonać właściciela książki, by wycofał ją z aukcji.

W 1895 roku pojawiły się pierwsze wzmianki o „Historyi o krasnoludkach i o sierotce Marysi”. Baśń ukazała się tuż przed Gwiazdką, na okładce widnieje jednak data: 1896 rok. Najprawdopodobniej zabieg ten zastosowano po to, by książka była aktualnym prezentem także na kolejny rok.

Zanim odnaleziono pierwsze wydanie, wspominała je autorka książek dla dzieci Janina Porazińska. Kiedy zastanawiano się, jak wyglądała tamta edycja, pisarka opisywała wygląd najstarszych krasnoludków, zapamiętanych z ilustracji książki poznanej w dzieciństwie.

Joannie Piekarskiej, kierowniczce Pracowni Uzupełniania Zbiorów, kojarzą się one raczej z niemieckimi górnikami niż polskimi bożętami, czyli opiekuńczymi duchami domowymi.

Książka ma 122 lata

Choć zachowała się w wyjątkowo dobrym stanie, została poddana kompletnej konserwacji, zabezpieczeniu i dezynfekcji, jak wszystkie stare wydania.
Konserwatorzy przekonują, że woda nie jest największym zagrożeniem dla książek, lecz to, co na wilgotnym podłożu wyrasta, czyli różnego rodzaju mikroflora.

A.I., źródło: PAP.

Tagi:

Drogi Czytelniku,

od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), w skrócie nazywane RODO.

W myśl tych przepisów, abyśmy mogli nadal dostarczać Ci treści naszego serwisu oraz pracować nad jego rozwojem, np. mierzyć jego zasięg, potrzebujemy Twojej zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych zbieranych przez pliki cookies, które podczas przeglądania naszych stron zapisują się na urządzeniu, z którego korzystasz.

Na dole niniejszej informacji znajduje się przycisk, którym możesz potwierdzić swoją zgodę. Twoje dane będą wykorzystywane w celach marketingowych oraz analitycznych. Więcej informacji znajdziesz na naszej stronie O prywatności.

Administratorzy danych i podmioty, którym będziemy powierzać przetwarzanie Twoich danych

Administratorem danych jest Fundacja „Nowa Epoka”, więcej infomacji znajdziesz na naszej stronie O prywatności.
Informacje o podmiotach, którym będziemy powierzać przetwarzanie Twoich danych także znajdziesz na stronie O prywatności.

W jakim celu będziemy przetwarzać dane:

  • analitycznym
  • by lepiej dopasować treści redakcyjne do Twoich zainteresowań
  • by zapobiec (np. poprzez wykrywanie botów) ewentualnym nadużyciom w usługach i zapewnić bezpieczeństwo korzystania z serwisu.

Zgodnie z nowymi przepisami masz prawo w dowolnym momencie wycofać swoją zgodę, żądać usunięcia Twoich danych. Jak to zrobić, opisujemy na stronie O prywatności.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych osobowych

Każde przetworzenie Twoich danych osobowych musi mieć oparcie w odpowiednich przepisach. I tak, podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia bezpiecznego i niezakłóconego korzystania z serwisu jest tzw. uzasadniony interes administratora, opisany w art. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE), tzw. RODO. W pozostałych przypadkach przetwarzanie Twoich danych będzie się odbywać na podstawie Twojej dobrowolnej zgody.

Jeśli więc zgadzasz się na przetwarzanie Twoich danych osobowych zbieranych przez pliki cookies, które podczas przeglądania naszych stron zapisują się na urządzeniu, z którego korzystasz, kliknij w poniższy przycisk.