Trzyszcze – chrząszcze, które biegają szybciej, niż dociera do ich mózgu obraz z oczu

Cicindela duodecimguttata, jeden z gatunków z podrodziny trzyszczowatych. Spośród 2600 gatunków w Polsce żyje zaledwie kilka. Na zdjęciu chrząszcz w Leesylvania State Park, Woodbridge, w Wirginii, USA (Judy Gallagher – <a href="https://www.flickr.com/photos/52450054@N04/13937109381/">Flickr</a>, CC BY 2.0 / <a href="https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=55246143">Wikimedia</a>)

Cicindela duodecimguttata, jeden z gatunków z podrodziny trzyszczowatych. Spośród 2600 gatunków w Polsce żyje zaledwie kilka. Na zdjęciu chrząszcz w Leesylvania State Park, Woodbridge, w Wirginii, USA (Judy Gallagher – Flickr, CC BY 2.0 / Wikimedia)

Ich polska nazwa wprowadzi w konsternację większość obcokrajowców i śmiało może konkurować ze słynnym Szczebrzeszynem. Trzyszcze mają duże oczy i żuwaczki, a niekiedy na pokrywach charakterystyczne pasy. Ubarwienie sprawiło, że Anglicy nazywają je „tiger beetles” – tygrysie chrząszcze. Potrafią biec szybciej, niż ich mózg zdąży odebrać sygnał płynący z oczu, a ich niektóre gatunki wykształciły system obronny, działający na zasadzie antyradaru wykrywającego zagrożenie. Według dra Radomira Jaskuły z Katedry Zoologii Bezkręgowców i Hydrobiologii Uniwersytetu Łódzkiego badanie tych drapieżników umożliwia analizę i ocenę szerszych zmian środowiskowych zachodzących w miejscach ich występowania.

Na metę przybiegłyby pierwsze, jeśli nie zgubiłyby drogi

Trzyszcze żyją głównie w regionach tropikalnych. Istnieje ok. 2600 gatunków tych drapieżnych chrząszczy.

Dr Radomir Jaskuła, badający te owady, twierdzi, że trzyszcze: – Biegają tak szybko, że sygnał przekazywany z oczu do mózgu jest wolniejszy, niż są w stanie biec. W związku z tym co jakiś czas muszą się zatrzymać, żeby rozejrzeć się po okolicy, gdzie dokładnie są i gdzie jest ich ofiara.

Antyradar wykrywający nietoperze

Zdobyczą tych niezwykłych biegaczy stają się m.in. mrówki. Na zdjęciu osobnik z gatunku Cicindela flexuosa (By gailhampshire from Cradley, Malvern, U.K – Tiger Beetle. Cicindela flexuosa, CC BY 2.0 / <a href="https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=50041171">Wikimedia</a>)

Zdobyczą tych niezwykłych biegaczy stają się m.in. mrówki. Na zdjęciu osobnik z gatunku Cicindela flexuosa (By gailhampshire from Cradley, Malvern, U.K – Tiger Beetle. Cicindela flexuosa, CC BY 2.0 / Wikimedia)

Potrafią upolować kilkakrotnie większe od siebie osobniki, ich łupem padają przeważnie mrówki.

Choć w świecie owadów są uznawane za duże drapieżniki, to i na nie czyhają inne zwierzęta. Trzyszcze żyjące na drzewach w lasach tropikalnych są chwytane przez nietoperze. Z tego względu, jak tłumaczy biolog: – U niektórych gatunków tych trzyszczy odkryto system tzw. antyradaru. Używany jest do tego tzw. organ tympanalny (rodzaj narządu słuchu niektórych grup owadów – przyp. redakcji), dzięki któremu są one w stanie odbierać dźwięki wydawane przez nietoperza i mogą unikać jego ataków w momencie, kiedy drapieżnik się zbliża.

Badania trzyszczy dr Jaskuła prowadzi w rejonie basenu Morza Śródziemnego, gdzie można napotkać wiele gatunków endemicznych, czyli niespotykanych w innych miejscach.

Region ten to trzeci na świecie obszar pod względem różnorodności fauny i flory, choć zdaniem eksperta w ostatnim czasie na skutek działalności człowieka uległ on mocnej zmianie. Przed nim uplasowały się lasy Amazonii i Madagaskar.

Biolog w pracach badawczych skupia się przede wszystkim na Półwyspie Bałkańskim, Afryce Północnej, w tym Maroku i Tunezji, a do niedawna też na Syrii.

W opinii naukowca badanie tych terenów pozwala określić też historię geologiczną Europy oraz ustalić sposób migracji owadów na północ po ustąpieniu lodowców, a także to, jak przemieszczały się z południa kontynentu i jak dotarły do południowej Europy z Afryki Północnej czy Azji.

Jak mowi dr Jaskuła: – Moje badania były pierwszymi tak kompleksowymi, skupionymi na tej grupie owadów w basenie Morza Śródziemnego. W wielu przypadkach doprowadziły do odkryć zmieniających zasięgi występowania niektórych gatunków, co częściowo potwierdza także zachodzące zmiany klimatyczne – podkreślił. Naukowiec zajmuje się np. preferencją siedliskową tych owadów. Sprawdzając, na ile chrząszcze są związane z konkretnym siedliskiem, można przewidzieć, w jakim stopniu zagrażają im konsekwencje przekształcenia siedlisk przez człowieka.

Biolog zauważa, że jako drapieżniki trzyszcze często pierwsze reagują na negatywne zmiany, np. klimatyczne, co wykazały badania.

Trzyszcze jako jedne z pierwszych reagują na negatywne zmiany w środowisku. Na zdjęciu trzyszcz polny (makamuki0 / <a href="https://pixabay.com/pl/trzyszcz-polny-kraj-piaskowy-1283972/">Pixabay</a>)

Trzyszcze jako jedne z pierwszych reagują na negatywne zmiany w środowisku. Na zdjęciu trzyszcz polny (makamuki0 / Pixabay)

Z drapieżców potrafią stać się na jakiś czas roślinożercami

Dr Radomir Jaskuła opowiada, że jeden z gatunków trzyszczy bierze udział w samooczyszczaniu plaży, ponieważ okresowo może być roślinożercą.

Z kolei na podstawie badań genetycznych zrekonstruowano wędrówkę niektórych trzyszczy po ustąpieniu lodowca wzdłuż basenu Morza Śródziemnego i Morza Czarnego. Przy tej okazji odkryto, że to, co dotąd uważano za jeden gatunek tego owada, prawdopodobnie jest kompleksem gatunków.

A.I., źródło: PAP.

Tagi:

Drogi Czytelniku,

od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), w skrócie nazywane RODO.

W myśl tych przepisów, abyśmy mogli nadal dostarczać Ci treści naszego serwisu oraz pracować nad jego rozwojem, np. mierzyć jego zasięg, potrzebujemy Twojej zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych zbieranych przez pliki cookies, które podczas przeglądania naszych stron zapisują się na urządzeniu, z którego korzystasz.

Na dole niniejszej informacji znajduje się przycisk, którym możesz potwierdzić swoją zgodę. Twoje dane będą wykorzystywane w celach marketingowych oraz analitycznych. Więcej informacji znajdziesz na naszej stronie O prywatności.

Administratorzy danych i podmioty, którym będziemy powierzać przetwarzanie Twoich danych

Administratorem danych jest Fundacja „Nowa Epoka”, więcej infomacji znajdziesz na naszej stronie O prywatności.
Informacje o podmiotach, którym będziemy powierzać przetwarzanie Twoich danych także znajdziesz na stronie O prywatności.

W jakim celu będziemy przetwarzać dane:

  • analitycznym
  • by lepiej dopasować treści redakcyjne do Twoich zainteresowań
  • by zapobiec (np. poprzez wykrywanie botów) ewentualnym nadużyciom w usługach i zapewnić bezpieczeństwo korzystania z serwisu.

Zgodnie z nowymi przepisami masz prawo w dowolnym momencie wycofać swoją zgodę, żądać usunięcia Twoich danych. Jak to zrobić, opisujemy na stronie O prywatności.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych osobowych

Każde przetworzenie Twoich danych osobowych musi mieć oparcie w odpowiednich przepisach. I tak, podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia bezpiecznego i niezakłóconego korzystania z serwisu jest tzw. uzasadniony interes administratora, opisany w art. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE), tzw. RODO. W pozostałych przypadkach przetwarzanie Twoich danych będzie się odbywać na podstawie Twojej dobrowolnej zgody.

Jeśli więc zgadzasz się na przetwarzanie Twoich danych osobowych zbieranych przez pliki cookies, które podczas przeglądania naszych stron zapisują się na urządzeniu, z którego korzystasz, kliknij w poniższy przycisk.