„Portret starca”, mało znany obraz Grottgera, w kolekcji muzeum w Rzeszowie

Kustosz Maria Stopyra podczas prezentacji obrazu „Portret starca” pędzla Artura Grottgera w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie, 12.07.2018 r. (Darek Delmanowicz / PAP)

Kustosz Maria Stopyra podczas prezentacji obrazu „Portret starca” pędzla Artura Grottgera w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie, 12.07.2018 r. (Darek Delmanowicz / PAP)

Na czwartkowej konferencji prasowej Bogdan Kaczmar, dyrektor Muzeum Okręgowego w Rzeszowie, poinformował, że tamtejsza Galeria Malarstwa Polskiego wzbogaciła się o „Portret starca” autorstwa Artura Grottgera. Od 15 lipca dzieło będzie można glądać. To pierwszy obraz malarza w zbiorach placówki, która ma już grafiki artysty i jeden jego rysunek. Kustosz Maria Stopyra zapewnia, że nowy nabytek to unikatowe, praktycznie nieznane dzieło Grottgera, które do tej pory najprawdopodobniej było w posiadaniu prywatnych kolekcjonerów i nie wspominano o nim nawet w literaturze fachowej.

Kolejne dzieło dołącza do Galerii Malarstwa Polskiego

„Portret starca” zakupiono za 148 tys. zł z prywatnej kolekcji za pośrednictwem Sopockiego Domu Aukcyjnego. Kwotę 110,4 tys. zł wyasygnowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, resztę dołożono z budżetu województwa podkarpackiego.

Na płótnie naklejonym na deskę widnieje wizerunek siwego, brodatego mężczyzny, którego imienia i nazwiska nie znamy (Darek Delmanowicz / PAP)

Na płótnie naklejonym na deskę widnieje wizerunek siwego, brodatego mężczyzny, którego imienia i nazwiska nie znamy (Darek Delmanowicz / PAP)

Dyrektor Kaczmar zaznaczył, że przed sfinalizowaniem transakcji obraz gruntownie sprawdzono, m.in. pod względem autentyczności. Wyrażając zadowolenie z nowego nabytku muzeum, zapowiedział, że liczy na powiększanie zbioru malastrwa polskich mistrzów i jeszcze w tym roku placówka ma pozyskać dwa kolejne obrazy. Nie ujawnił jednak nazwisk twórców tych dzieł.

Siwy brodacz o głębokim spojrzeniu

Maria Stopyra opowiada, że dzięki zabiegom zastosowanym na obrazie, powstałym w Paryżu ok. 1867 roku, u schyłku życia artysty, dzieło nawiązuje do autoportretów Grottgera: – Artysta namalował „Portret starca” w reprezentatywnej dla swojej twórczości w tym okresie stylistyce: wąskiej gamie barw, z mocnym kontrastem światła i cienia, ze skupieniem uwagi na twarzy, na oczach starszego mężczyzny, na głębi jego spojrzenia.

Na płótnie naklejonym na deskę widnieje wizerunek siwego, brodatego mężczyzny, którego imienia i nazwiska nie znamy. Grottger uchwycił go w ujęciu en trois quarts, czyli ukazał postać zwróconą ku patrzącemu w trzech czwartych, z ukosa, z lewego profilu, z lekko pochyloną głową. Ten mierzący 35 na 45 cm obraz jest osadzony w bogato zdobionej, wykonanej pod koniec XIX w., złoconej ramie z drewna. Jest sygnowany inicjałami malarza: AG.

Reprezentant romantyzmu w malarstwie polskim

Artur Grottger urodził się 11 listopada 1837 roku w Ottyniowicach na Podolu, a zmarł na gruźlicę w wieku zaledwie 30 lat w stolicy Francji. Jest przedstawicielem romantyzmu w malarstwie polskim, znanym głównie jako piewca i ilustrator powstania styczniowego.

– Jego wyraziste, pełne symboliki cykle grafik: „Polonia”, „Lithuania”, „Wojna”, stały się obrazem tragedii narodu polskiego. Jego dzieła są dla sztuk plastycznych tym, czym dla literatury twórczość Mickiewicza i Słowackiego. Grottger, choć sam nigdy nie wziął udziału w zrywie, ani nawet nie przebywał w jego czasie w Królestwie Polskim, poświęcił mu cykl przejmujących wizerunków powstaniowych walk i męczeństwa, które na trwałe zapisały się w świadomości Polaków – relacjonuje Maria Stopyra.

Artysta ze względu na początki gruźlicy nie mógł wziąć udziału w powstaniu styczniowym. Zaangażował się w pomoc powstańcom z zaboru rosyjskiego. Dlatego w lipcu 1865 roku zmuszono go do opuszczenia Wiednia. W konsekwencji tej decyzji zaczął wędrować po Galicji, od dworu do dworu, zarabiając na życie rysowaniem i malowaniem obrazów o różnej tematyce.

Kustosz Maria Stopyra (po lewej) i dyrektor Muzeum Okręgowego w Rzeszowie Bogdan Kaczmar (po prawej) podczas prezentacji obrazu „Portret starca” pędzla Artura Grottgera w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie, 12.07.2018 r. (Darek Delmanowicz / PAP)

Kustosz Maria Stopyra (po lewej) i dyrektor Muzeum Okręgowego w Rzeszowie Bogdan Kaczmar (po prawej) podczas prezentacji obrazu „Portret starca” pędzla Artura Grottgera w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie, 12.07.2018 r. (Darek Delmanowicz / PAP)

Wyraz tęsknoty za wielką miłością

Rysy wielu postaci kobiecych zarówno na obrazach słynnego cyklu „kartonów” o powstaniu styczniowym, jak i na alegorycznych przedstawieniach Polonii z ostatniego cyklu „Wojna” przypominają jego wielką i nieszczęśliwą miłość – Wandę Monné (później Młodnicką). Jej rodzina nie zgodziła się na małżeństwo z biednym i schorowanym artystą. Gdy po Wystawie Powszechnej w 1867 roku w Paryżu Grottger odniósł sukces i miał nadzieję powrócić do narzeczonej jako sławny i bogaty kandydat na męża, stan jego zdrowia na tyle się pogorszył, że nie mógł już przyjechać do kraju i wkrótce po tym zmarł.

Artur Grottger był portrecistą, ilustratorem, rysownikiem, autorem sławnego patriotycznego cyklu „kartonów” o powstaniu styczniowym. Mniej znana jest pozostała twórczość artysty: obrazy rodzajowe, historyczne i batalistyczne oraz malowane i rysowane portrety.

A.I., źródła: PAP, Muzeum Okręgowe w Rzeszowie.

Tagi:

Drogi Czytelniku,

od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), w skrócie nazywane RODO.

W myśl tych przepisów, abyśmy mogli nadal dostarczać Ci treści naszego serwisu oraz pracować nad jego rozwojem, np. mierzyć jego zasięg, potrzebujemy Twojej zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych zbieranych przez pliki cookies, które podczas przeglądania naszych stron zapisują się na urządzeniu, z którego korzystasz.

Na dole niniejszej informacji znajduje się przycisk, którym możesz potwierdzić swoją zgodę. Twoje dane będą wykorzystywane w celach marketingowych oraz analitycznych. Więcej informacji znajdziesz na naszej stronie O prywatności.

Administratorzy danych i podmioty, którym będziemy powierzać przetwarzanie Twoich danych

Administratorem danych jest Fundacja „Nowa Epoka”, więcej infomacji znajdziesz na naszej stronie O prywatności.
Informacje o podmiotach, którym będziemy powierzać przetwarzanie Twoich danych także znajdziesz na stronie O prywatności.

W jakim celu będziemy przetwarzać dane:

  • analitycznym
  • by lepiej dopasować treści redakcyjne do Twoich zainteresowań
  • by zapobiec (np. poprzez wykrywanie botów) ewentualnym nadużyciom w usługach i zapewnić bezpieczeństwo korzystania z serwisu.

Zgodnie z nowymi przepisami masz prawo w dowolnym momencie wycofać swoją zgodę, żądać usunięcia Twoich danych. Jak to zrobić, opisujemy na stronie O prywatności.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych osobowych

Każde przetworzenie Twoich danych osobowych musi mieć oparcie w odpowiednich przepisach. I tak, podstawą prawną przetwarzania Twoich danych osobowych w celach analitycznych oraz w celu zapewnienia bezpiecznego i niezakłóconego korzystania z serwisu jest tzw. uzasadniony interes administratora, opisany w art. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE), tzw. RODO. W pozostałych przypadkach przetwarzanie Twoich danych będzie się odbywać na podstawie Twojej dobrowolnej zgody.

Jeśli więc zgadzasz się na przetwarzanie Twoich danych osobowych zbieranych przez pliki cookies, które podczas przeglądania naszych stron zapisują się na urządzeniu, z którego korzystasz, kliknij w poniższy przycisk.